Welke wetgeving geldt voor digitale reclameborden in de openbare ruimte?

Voor digitale reclameborden in de openbare ruimte gelden in Nederland zowel gemeentelijke als landelijke regels. De gemeente bepaalt of en waar een digitaal reclamebord geplaatst mag worden, terwijl landelijke wet- en regelgeving kaders stelt voor lichtintensiteit, bewegend beeld en veiligheid in het verkeer. Voor elke plaatsing in de buitenruimte is vrijwel altijd een omgevingsvergunning vereist. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de wetgeving rondom digitale reclameborden, zodat je goed voorbereid aan de slag kunt.

Welke gemeente geeft toestemming voor een digitaal reclamebord?

De gemeente waar het reclamebord geplaatst wordt, is de bevoegde instantie voor het verlenen van toestemming. Dit geldt voor zowel gemeentelijke grond als voor borden op of aan particulier vastgoed die zichtbaar zijn in de openbare ruimte. Elke gemeente hanteert daarvoor haar eigen beleid, vastgelegd in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en het omgevingsplan.

In de praktijk betekent dit dat de regels per gemeente sterk kunnen verschillen. Een grote stad als Rotterdam of Amsterdam heeft doorgaans gedetailleerd reclamebeleid met specifieke zones waar digitale reclameborden wel of niet zijn toegestaan. Kleinere gemeenten hanteren soms ruimere of juist striktere regels, afhankelijk van de lokale ruimtelijke visie.

Wil je weten wat in jouw gemeente is toegestaan, dan is het verstandig om vooraf contact op te nemen met de afdeling Vergunningen of de Omgevingsdienst van de betreffende gemeente. Veel gemeenten publiceren hun reclamebeleid ook op hun website of via het Omgevingsloket. Zo voorkom je dat je investeert in een installatie die achteraf niet vergund blijkt te zijn.

Wat zijn de landelijke regels voor lichtintensiteit en bewegend beeld?

Op landelijk niveau stelt de Richtlijn Bewegwijzering en de CROW-publicatie over reclame langs wegen kaders voor lichtintensiteit en bewegend beeld bij digitale reclameborden. De kern van deze regels is dat digitale borden geen gevaar mogen vormen voor het verkeer en geen onacceptabele lichthinder mogen veroorzaken voor omwonenden.

Concreet gelden er richtlijnen op de volgende punten:

• Lichtintensiteit (luminantie): De maximale helderheid van een digitaal reclamebord is afhankelijk van de omgeving. In een stedelijke omgeving met veel omgevingslicht gelden andere maxima dan langs een donkere snelweg of in een woonwijk. De CROW-richtlijnen geven hiervoor aanbevolen waarden in candela per vierkante meter (cd/m²).
• Bewegend beeld: Langs rijkswegen en provinciale wegen is bewegend beeld in principe verboden of aan strenge beperkingen onderworpen. De redenering is dat animaties en video’s de aandacht van bestuurders te sterk afleiden. Statische beelden met een minimale wisseltijd (doorgaans minimaal 8 seconden per beeld) zijn in veel gevallen wel toegestaan.
• Overgangseffecten: Flitsende of knipperende overgangen tussen beelden zijn niet toegestaan langs wegen, omdat ze het rijgedrag negatief kunnen beïnvloeden.
• Nachtelijke dimming: Borden dienen automatisch te dimmen bij duisternis om lichtvervuiling te beperken en omwonenden niet te hinderen.

Naast de CROW-richtlijnen kunnen provincies en gemeenten aanvullende eisen stellen. Het is dus altijd raadzaam om zowel de landelijke als de lokale regels te raadplegen voordat je een digitaal reclamebord installeert.

Wanneer is een omgevingsvergunning verplicht voor buitenreclame?

Een omgevingsvergunning voor buitenreclame is in Nederland verplicht zodra een reclamebord zichtbaar is vanuit de openbare ruimte en een bepaalde omvang of uitstraling heeft. Voor digitale reclameborden geldt dit vrijwel altijd, ongeacht of het bord op eigen terrein staat of aan een gevel is bevestigd.

De vergunningplicht is geregeld via de Wet ruimtelijke ordening en sinds 2024 via de Omgevingswet. Onder de Omgevingswet valt reclame onder de activiteit “bouwen” of “gebruik in strijd met het omgevingsplan”, waarvoor een omgevingsvergunning nodig is.

Er zijn situaties waarbij een vergunning niet noodzakelijk is, maar die zijn voor digitale reclameborden uitzonderlijk:

• Kleine, niet-verlichte reclameborden op eigen terrein vallen soms onder vergunningsvrij bouwen, maar digitale borden met verlichting vallen hier doorgaans buiten.
• Tijdelijke plaatsingen voor evenementen kunnen soms onder een evenementenvergunning vallen in plaats van een reguliere omgevingsvergunning.

Bij twijfel is de vuistregel eenvoudig: vraag altijd vooraf toestemming aan de gemeente. Het achteraf alsnog aanvragen van een vergunning is mogelijk, maar brengt extra kosten en risico’s met zich mee.

Hoe verschilt de regelgeving per locatietype?

De regelgeving voor digitale reclameborden verschilt aanzienlijk per locatietype. De ligging van een bord, de nabijheid van wegen en de aard van de omgeving bepalen welke regels van toepassing zijn. Ruwweg zijn er vier locatietypes met elk hun eigen kader.

Langs rijkswegen en provinciale wegen

Langs rijkswegen vallen reclameborden onder de bevoegdheid van Rijkswaterstaat. Reclame is hier aan strenge beperkingen gebonden of in veel gevallen volledig verboden, met name om de verkeersveiligheid te waarborgen. Langs provinciale wegen gelden provinciale verordeningen, die per provincie kunnen verschillen.

In stedelijk gebied en woonwijken

In bebouwde kommen is de gemeente leidend. Gemeenten hanteren vaak een reclamebeleid dat onderscheid maakt tussen winkelgebieden, woonwijken en industrieterreinen. In winkelstraten zijn digitale reclameborden doorgaans beter inpasbaar dan in rustige woonwijken, waar striktere regels gelden voor lichtuitstraling en visuele hinder.

In beschermde stads- en dorpsgezichten

Voor locaties met een beschermd stads- of dorpsgezicht gelden extra restricties. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en de gemeente stellen hogere eisen aan de uitstraling van reclame-uitingen. Digitale reclameborden worden in dit soort gebieden zelden of nooit vergund vanwege de impact op het historische straatbeeld.

Op bedrijventerreinen

Op bedrijventerreinen is doorgaans meer ruimte voor digitale reclameborden, zowel qua formaat als qua lichtintensiteit. Toch is ook hier een omgevingsvergunning vereist en gelden de gemeentelijke APV en het omgevingsplan als toetsingskader.

Wat zijn de gevolgen van plaatsing zonder vergunning?

Het plaatsen van een digitaal reclamebord zonder de vereiste vergunning is een overtreding van de Omgevingswet en kan leiden tot handhavingsmaatregelen door de gemeente. De gevolgen kunnen aanzienlijk zijn, zowel financieel als praktisch.

De meest voorkomende gevolgen zijn:

• Last onder dwangsom: De gemeente legt een dwangsom op per dag of per overtreding zolang het bord niet is verwijderd of alsnog vergund.
• Bestuursdwang: De gemeente kan het bord op kosten van de eigenaar laten verwijderen als er niet tijdig wordt voldaan aan de handhavingsbeslissing.
• Legalisatieplicht: Je kunt worden verplicht alsnog een vergunning aan te vragen. Als die wordt geweigerd, moet het bord worden verwijderd.
• Reputatieschade: Voor bedrijven die zichtbaarheid en betrouwbaarheid hoog in het vaandel hebben, kan handhaving door de gemeente ook reputatiegevolgen hebben.

Naast gemeentelijke handhaving kan ook de politie optreden bij borden die een direct gevaar voor de verkeersveiligheid vormen. Het is dus niet alleen een administratieve kwestie, maar ook een veiligheidsvraagstuk.

Hoe verloopt een vergunningaanvraag voor een digitaal reclamebord?

Een vergunningaanvraag voor een digitaal reclamebord verloopt via het Omgevingsloket Online (OLO) of het nieuwe digitale loket onder de Omgevingswet. De aanvraag wordt ingediend bij de gemeente waar het bord geplaatst wordt, en de doorlooptijd bedraagt doorgaans 8 tot 12 weken voor een reguliere procedure.

De stappen in het aanvraagproces zijn als volgt:

1. Vooroverleg met de gemeente: Neem contact op met de afdeling Vergunningen voor een informeel vooroverleg. Zo weet je van tevoren of het bord in principe vergund kan worden en aan welke eisen het moet voldoen.
2. Verzamelen van documenten: Stel een volledig aanvraagdossier samen. Dit omvat doorgaans technische tekeningen, een situatieschets, informatie over afmetingen en lichtintensiteit, en een beschrijving van de beoogde content.
3. Indienen via het Omgevingsloket: Dien de aanvraag digitaal in via het Omgevingsloket. Zorg dat alle vereiste bijlagen aanwezig zijn om vertraging te voorkomen.
4. Beoordeling door de gemeente: De gemeente toetst de aanvraag aan het omgevingsplan, de APV en eventueel het gemeentelijk reclamebeleid. Bij complexe situaties kan advies worden ingewonnen bij de Omgevingsdienst of de welstandscommissie.
5. Besluit en eventueel bezwaar: Na de beslistermijn ontvang je het besluit. Bij afwijzing kun je bezwaar maken bij de gemeente en daarna eventueel beroep instellen bij de bestuursrechter.

Een goede voorbereiding en een compleet dossier verkorten de doorlooptijd aanzienlijk. Zorg er ook voor dat de technische specificaties van het bord aansluiten op de eisen die de gemeente stelt, zodat je niet achteraf aanpassingen moet doorvoeren.

Hoe wij je helpen bij digitale reclameborden in de openbare ruimte

De wet- en regelgeving rondom digitale reclameborden kan complex zijn, maar dat hoeft de stap naar een professionele buitenreclame-oplossing niet te bemoeilijken. Wij begeleiden je van het eerste idee tot en met de gemonteerde installatie, en denken actief mee over de technische en juridische randvoorwaarden.

Wat wij voor je doen:

• Advies op maat: We helpen je in kaart brengen welke eisen gelden voor jouw specifieke locatie, zodat je goed voorbereid de vergunningaanvraag ingaat.
• Technische specificaties: Onze digitale reclameborden voldoen aan de geldende richtlijnen voor lichtintensiteit en dimfunctionaliteit, wat de kans op vergunningverlening vergroot.
• Ontwerp en content: Onze grafisch vormgevers helpen je bij het ontwerpen van campagnes die passen bij jouw huisstijl en de eisen van de locatie.
• Installatie door eigen montageploegen: Onze VCA-gecertificeerde teams verzorgen de montage in Nederland, België en Duitsland, volledig in eigen beheer.
• Nazorg en beheer: Via ons gebruiksvriendelijke cloudplatform beheer je je content eenvoudig zelf, of laat je dat door ons doen.

Wil je weten wat de mogelijkheden zijn voor jouw situatie? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend adviesgesprek. We denken graag met je mee.